2010 Yılı Menkul Sermaye İradının vergilendirilmesi

Sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışında nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden oluşan sermaye dolayısıyla elde edilen kar payı, faiz, kira ve benzeri iratlar menkul sermaye iradıdır.

Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesine göre kaynağı ne olursa olsun aşağıda yazılı gelirler menkul sermaye iradı sayılmaktadır:

·         Her çeşit hisse senetlerinin kar payları (temettü gelirleri),

·         İştirak hisselerinden doğan kazançlar (Limited Şirket ortaklarının, iş ortaklıkları ortaklarının ve komanditerlerin kar payları ile kooperatiflerin dağıttıkları kazançlar),

·         Kurumların idare meclisi başkan ve üyelerine verilen kar payları,

·         Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri ile diğer her türlü tahvil ve bono faizleri (Toplu Konut İdaresi, Kamu Ortaklığı İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler dahil olmak üzere),

·         Her çeşit alacak faizleri,

·         Mevduat faizleri,

·         Hisse senetleri ve tahvillerin vadesi gelmemiş kuponlarının satışından elde edilen bedeller,

·         İştirak hisselerinin sahibi adına henüz tahakkuk etmemiş kar paylarının devir ve temliki karşılığında alınan para ve ayınlar,

·         Her çeşit senetlerin iskonto edilmesi karşılığında alınan iskonto bedelleri,

·         Faizsiz olarak kredi verenlere ödenen kar payları ile kar ve zarar ortaklığı belgesi karşılığı ödenen kar payları ve özel finans kurumlarınca kar ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kar payları (Menkul kıymetler yatırım fonlarının katılma belgelerine ödenen kar payları dahil),

·         Repo gelirleri,

·         Tüzel kişiliği haiz emekli sandıkları, yardım sandıkları ile emeklilik ve sigorta şirketleri tarafından çeşitli adlarla yapılan ödemeler.

MSİ nin Yıllık Beyanname ile beyan edilmesi

Gerçek kişilerce 2010 yılında elde edilen menkul sermaye iratlarının bir kısmı 22.000 TL’yi aşması halinde, bir kısmı ise vergi kesintisine tabi olmadıkları için 1.090 TL’yi aşması halinde yıllık beyanname ile beyan edilecektir.

Menkul sermaye iratlarının yıllık beyanname ile beyan edilip edilmeyeceğine ilişkin açıklamalar aşağıda tablo halinde gösterilmiştir.

MSİ türü	Beyan Durumu	Özellikler
Mevduat faizleri	Beyan Dışı	Vergi kesintisine tabi tutulmuştur. Tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyeceklerdir
Özel Finans Kurumlarınca (Katılım bankası) Ödenen Kar Payları	Beyan Dışı
Repo Gelirleri	Beyan Dışı
01.01.2006 tarihinden itibaren ihraç edilen Devlet tahvili ve Hazine bonolarının faiz gelirleri	Beyan Dışı
Tüzel kişiliği haiz emekli sandıkları, yardım sandıkları ile emeklilik ve sigorta şirketleri tarafından yapılan ödemeler	Beyan Dışı	Tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyeceklerdir
Kurumlar vergisi mükelleflerince 31.12.1998 ve daha önceki tarihlerde sona eren hesap dönemlerinde elde edilen kazançların dağıtımı halinde, gerçek kişilerce elde edilen kar payları	Beyan Dışı	İstisna
Kurumların karlarını sermayeye eklemek suretiyle gerçekleştirdikleri kar dağıtım işlemlerinde gerçek kişi ortaklarca elde edilen kar payları	Beyan Dışı	Tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyeceklerdir
01.01.2006 tarihinden önce ihraç/iktisap edilen hisse senetleri ve tahvillerin vadesi gelmemiş kuponlarının satışından elde edilen bedeller	1.090 TL’yi aşması halinde tamamı beyan edilecektir.	. Tevkifat ve istisna uygulanmayan gelirlere ilişkin 1.090 TL’lik beyan haddinin aşılması halinde beyan edileceklerdir
İştirak hisselerinin sahibi adına henüz tahakkuk etmemiş kar paylarının devir ve temliki karşılığında alınan para ve ayınlar
Her çeşit senetlerin iskonto edilmesi karşılığında alınan iskonto bedelleri
Kıyı bankacılığından (off-shore bankacılık) elde edilen faiz gelirleri
Yurt dışından elde edilen diğer menkul sermaye iratları (faiz, repo, kar payı v.b.)
Her çeşit alacak faizleri
01.01.2006 tarihinden önce ihraç edilen Devlet tahvili ve Hazine bonosu faiz gelirleri (TL cinsinden)	%93,4 oranında indirim uygulandıktan sonra kalan tutar 22.000 TL’yi aşıyorsa beyan edilecektir	Tevkifat uygulanan gelirlere ilişkin 22.000 TL’lik tutarı aşması halinde beyan edilecektir
01.01.2006 tarihinden önce ihraç edilen Devlet tahvili ve Hazine bonosu faiz gelirleri (dövize, altına veya başka bir değere endeksli)	İndirim oranı uygulanmayacak olup, toplam tutarı 22.000 TL’yi aşıyorsa beyanda bulunulacaktır	Tevkifat uygulanan gelirlere ilişkin 22.000 TL’lik tutarı aşması halinde beyan edilecektir
1999-2002 tarihleri arasında sona eren hesap dönemlerinde elde edilen, kurumlar vergisinden istisna kazançlar ile yatırım indirimi istisnasından yararlanan kazançların dağıtımı halinde gerçek kişilerce elde edilen kar payları	Elde edilen kar payının net tutarına bu tutarın 1/9’u eklenerek bulunacak tutarın yarısı gelir vergisinden istisna olup, kalan tutar 22.000 TL’yi aşıyorsa beyanda bulunulacaktır
Her nev’i hisse senetlerinin kar payları	Elde edilen kar payının brüt tutarının yarısı gelir vergisinden istisna olup, kalan tutar 22.000 TL’yi aşıyorsa beyanda bulunulacaktır.
İştirak hisselerinden doğan kazançlar
Kurumların idare meclisi başkan ve üyelerine verilen kar payları

Turizm işletmeleri, Şehirlerarası yolcu taşımacılığı, Şans oyunları, Spor toto ve at yarışları işletmeciliğinde belge düzeni

2 Mart 2011 tarih ve 27862 sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 406 seri nolu VUK Genel tebliği ile Turizm işletmeleri, Şehirlerarası yolcu taşımacılığı, Şans oyunları, Spor toto ve at yarışları işletmeciliğinde belge düzeni hakkında açıklamalar yapılmıştır. Söz konusu genel tebliğ hükümleri aşağıya çıkarılmıştır.

Turizm Organizasyonu Faaliyetinde Bulunan Mükelleflerin Düzenledikleri Turlara Ait Vasıtalarda Bulunması Gereken Belge

 
177 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin (I) numaralı bölümünde, turizm organizasyonu Faaliyeti ile iştigal eden firmaların düzenledikleri turlara ait vasıtaların seyri sırasında, vasıtalarında bulunması ve istenildiğinde yetkililere ibraz edilmesi gereken belgeler sayılmış, bu belgelerin vasıtalarda bulundurulması şartıyla ayrıca yolcu listesi ve yolcu taşıma bileti aranmayacağı ifade edilmiştir.

Sayılan belgeler arasında, Kültür ve Turizm Bakanlığınca verilmiş bulunan "Seyahat ve Acenta İşletme Belgesi"nin aslı veya noter tasdikli sureti de yer almaktadır.

Diğer taraftan, seyahat acentelerinin ve şubelerinin kuruluş ve çalışma esaslarını, hizmetlerinin kapsamını ve niteliklerini ve diğer hususları düzenleyen Seyahat Acentaları Yönetmeliğinin Paket tur ve turlarda bulundurulması gereken belgeler başlıklı 40 ıncı maddesinde, paket tur ve turlarda seyahat acentası yetkilisinin, seyahat acentası işletme belgesinin Türkiye Seyahat Acentaları Birliği tarafından onaylanmış suretini bulundurmasının zorunlu olduğu belirtilmiştir.

Vergi Usul Kanununun Mükerrer 257 inci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi ile Maliye Bakanlığı, mükellef ve meslek grupları itibariyle muhasebe usul ve esaslarını tespit etmeye, bu Kanuna göre tutulmakta olan defter ve belgeler ile bunlara ilaveten tutulmasını veya düzenlenmesini uygun gördüğü defter ve belgelerin mahiyet, şekil ve ihtiva etmesi zorunlu bilgileri belirlemeye ve bunlarda değişiklik yapmaya yetkili kılınmıştır.

Yukarıda zikredilen yetkiye istinaden, mezkûr Yönetmelik hükmü de dikkate alınarak, bu Tebliğin yayımından itibaren, turizm organizasyonu faaliyetinde bulunan mükelleflerin, düzenledikleri turlarda kullanılan vasıtaların seyri sırasında bulunması zorunlu olan Kültür ve Turizm Bakanlığınca verilmiş seyahat acenta işletme belgesinin aslı veya noter onaylı örneği yerine Türkiye Seyahat Acenteleri Birliğince tasdik edilmiş suretinin bulundurulması hâlinde de ayrıca yolcu listesi ve yolcu taşıma bileti aranmayacaktır.

Müşterilerin Kendilerine Servis Esasına Göre Yemek Hizmeti Verilen İşyerlerinde Belge Düzeni

Uygulamada Bedeli alındıktan sonra yiyecek ve içeceklerin müşterilerin kendilerince servis edilmesi esasına göre yemek hizmeti verilen işyerlerinde, müşterilerin talep ettikleri yiyecek ve içeceklerin takip edilebilmesi amacıyla ödeme kaydedici cihazlardan bağımsız olarak sipariş bilgilerini gösteren ve malî geçerliliği olmayan fiş veya belgeler üreten çeşitli cihazlar kullanılmaktadır.

Vergi Usul Kanununun 227 inci maddesinin üçüncü fıkrasında, Bu Kanuna göre kullanılan veya bu Kanunun Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye dayanılarak kullanma mecburiyeti getirilen belgelerin, öngörülen zorunlu bilgileri taşımaması halinde bu belgeler vergi kanunları bakımından hiç düzenlenmemiş sayılır. hükmü yer almaktadır.

Anılan Kanunun Mükerrer 257 inci maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde yer alan hükme göre, Maliye Bakanlığı, vergi güvenliğini sağlamak amacıyla niteliklerini belirleyip onayladığı elektrikli, elektronik, manyetik ve benzeri cihazlar ve sistemleri kullandırmaya ilişkin zorunluluk getirmeye, uygulamaya ait usul ve esasları belirlemeye yetkili kılınmıştır.

3100 Sayılı Katma Değer Vergisi Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında Kanunun 1 inci maddesinin (1) numaralı bendinde Satışı yapılan malları aynen veya işlendikten sonra satışını yapanlar dışındaki kimselere satan veya aynı kimselere hizmet veren birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, bu Kanuna göre ödeme kaydedici cihaz kullanmak mecburiyetindedirler. denilmiştir.

Yukarıdaki kanun hükümlerinin Maliye Bakanlığına tanıdığı yetkiye istinaden, söz konusu işyerlerinde müşteriye, sipariş ettiği ürünleri takip etmesi ve alması için verilen belgeleri üreten cihazların, 01.07.2011 tarihinden itibaren ödeme kaydedici cihazlara bağlı olarak kullanılması zorunluluğu getirilmiştir.

Buna göre, söz konusu takip cihazlarının, yapılan satışa ilişkin olarak yalnızca ödeme kaydedici cihaz tarafından otomatik olarak iletilecek bilgilere göre (herhangi bir manuel giriş yapılmaksızın) fiş üretecek nitelikte olması gerekmektedir.

Bahse konu cihazların ödeme kaydedici cihazlara bağlanma işlemi, ödeme kaydedici cihaz firmalarının yetkili servislerince yapılacaktır. Ancak, bağlanma işleminden önce, ilgili ödeme kaydedici cihaz firmalarınca Maliye Bakanlığına müracaat edilerek, yapılacak bağlantının 3100 sayılı Kanun ve ilgili tebliğlerle belirlenen usul ve esaslara uygunluğu açısından izin alınması gerekmektedir. 

Bedeli alındıktan sonra yiyecek ve içeceklerin müşterilerin kendilerince servis edilmesi esasına göre yemek hizmeti verilen işyerlerini işleten mükelleflerin, bu Tebliğ ile getirilen zorunluluğa uymadıklarının tespiti halinde haklarında her bir tespit için Vergi Usul Kanununun Mükerrer 355 inci maddesine göre özel usulsüzlük cezası uygulanacaktır.

Şehirler Arasında Karayoluyla Yapılan Yolcu Taşımacılığında Belge Düzeni

Vergi Usul Kanununun 233 üncü maddesinde, Perakende satış fişi ile giriş ve yolcu taşıma biletleri seri ve sıra numarası dâhilinde teselsül ettirilir. Bu fiş ve biletler kopyalı iki nüsha olarak tanzim edilir ve bir nüshası müşteriye verilir...hükmü yer almaktadır. 

Diğer taraftan, Vergi Usul Kanunu Uyarınca Vergi Mükellefleri Tarafından Kullanılan Belgelerin Basım ve Dağıtımı Hakkında Yönetmeliğin 7 inci maddesinin E/2 bölümünde giriş ve yolcu taşıma biletlerinde, işletmenin ticaret unvanı veya mükellefin adı soyadı, vergi dairesi adı ve hesap numarasının yazılacağı veya aynı bilgilerin teslimden önce matbaa işletmecisince firma kaşesi ile basılacağı; seri ve müteselsil sıra numarasının mutlaka baskı anında yazılmış olacağı, düzenleme tarihi ve alınan paranın miktarına ilişkin hususlar için yer ayrılacağı ifade edilmiştir. Aynı Yönetmeliğin 10 uncu maddesinin 5/a bendi uyarınca yolcu taşıma biletlerinin boyu 8 cm eni ise 17 cm ebadında olacaktır. 

Şehirlerarasında karayoluyla yapılan yolcu taşıma işlerinde belge düzeniyle ilgili olarak 173 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin (C/5) ve 356 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin (A) bölümlerinde gerekli açıklamalar yapılmıştır.

Anılan Kanunun Mükerrer 257 inci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi ile Maliye Bakanlığı, mükellef ve meslek grupları itibariyle muhasebe usul ve esaslarını tespit etmeye, bu Kanuna göre tutulmakta olan defter ve belgeler ile bunlara ilaveten tutulmasını veya düzenlenmesini uygun gördüğü defter ve belgelerin mahiyet, şekil ve ihtiva etmesi zorunlu bilgileri belirlemeye ve bunlarda değişiklik yapmaya yetkili kılınmıştır.

Maliye Bakanlığına tanınan bu yetkiye istinaden, söz konusu tebliğlerde yer alan düzenlemelere ilaveten, teknolojik gelişmeler sonucunda bu sektörde düzenlenecek yolcu taşıma biletlerinin daha kaliteli kâğıda basılması imkânı ve dağıtım kolaylığı dikkate alınarak şehirler arasında karayoluyla yapılan yolcu taşıma işiyle uğraşan mükelleflerin yolcu taşıma biletlerini bir nüsha ve dip koçanlı olarak (iki parçalı) düzenleyebilmeleri uygun görülmüştür.

Sözü edilen dip koçanlı yolcu taşıma biletlerinin dip koçanında ve yolcuya verilen parçasında ayrı ayrı olmak üzere mükellefin adı soyadı-unvanı, vergi dairesi, TC kimlik numarası veya vergi kimlik numarası, biletin seri ve sıra numarasına ilişkin bilgiler ve özel işaret (amblem) yer alacaktır. Ayrıca, her iki parçada da bedel ve düzenlenme tarihi bilgileri için yer ayrılacaktır.

Dip koçanlı yolcu taşıma biletinin yolcuda kalacak parçası bu ölçüden aşağı olmamak üzere 7x12, mükellefçe muhafaza edilecek parçası ise 7x6,5 cm ebadında olacak şekilde anlaşmalı matbaalara bastırılacaktır. 

Yolcu taşıma biletlerinin yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde düzenlenmemesi halinde her bir tespit için Vergi Usul Kanununun Mükerrer 355 inci maddesi uyarınca özel usulsüzlük cezası kesilecektir. Ayrıca söz konusu yolcu biletlerinin dip koçanları ve yolcuya verilen parçasıyla ilgili olarak aynı Kanunun Kaçakçılık Suçları ve Cezaları başlıklı 359 uncu maddesinde yer alan fiillerin işlendiğinin tespiti durumunda Kanunun 367 inci maddesi uyarınca işlem yapılacaktır.

Şehirlerarasında karayoluyla yapılan yolcu taşıma işiyle uğraşanlar tarafından düzenlenecek dip koçanlı yolcu taşıma biletlerinde yukarıda sayılan asgari bilgilerin yanı sıra istenilen diğer bilgilere de yer verilebileceği tabiidir. 

Şans Oyunlarında Belge Düzeni

213 sayılı Vergi Usul Kanununun 227 inci maddesinde bu Kanuna göre kullanılan veya bu Kanunun Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye dayanılarak kullanma mecburiyeti getirilen belgelerin, öngörülen zorunlu bilgileri taşımaması halinde vergi kanunları bakımından hiç düzenlenmemiş sayılacağı belirtilmiş, ayrıca Maliye Bakanlığına, düzenlenmesi mecburi olan belgelerde bulunması gereken zorunlu bilgileri belirleme yetkisi verilmiştir.

Aynı Kanunun Mükerrer 257 inci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde de Maliye Bakanlığı, mükellef ve meslek grupları itibariyle muhasebe usul ve esaslarını tespit etmeye, bu Kanuna göre tutulmakta olan defter ve belgeler ile bunlara ilaveten tutulmasını veya düzenlenmesini uygun gördüğü defter ve belgelerin mahiyet, şekil ve ihtiva etmesi zorunlu bilgileri belirlemeye ve bunlarda değişiklik yapmaya yetkili kılınmıştır. 

Söz konusu maddelerin Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye istinaden şans oyunlarında belge düzenine dair yapılan düzenlemeler aşağıda yer almaktadır.

Spor Toto Teşkilat Başkanlığınca Oynatılan Sabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları

3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 2 inci maddesi uyarınca, futbol ve diğer spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli ve müşterek bahis oyunlarının düzenlenmesi hak ve yetkisi Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne ait olup, Genel Müdürlük bu yetkisini 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 2 inci maddesine istinaden Spor Toto Teşkilat Başkanlığı eliyle kullanmaktadır.

Ayrıca, mezkûr madde hükmüne göre, Spor Toto Teşkilat Başkanlığı söz konusu oyunların düzenlenmesi hak ve yetkisini bizzat kullanabileceği gibi kısmen veya tamamen özel hukuk tüzel kişilerine devredebilmekte veya mal ve hizmet satın alma yoluna gidebilmektedir.

Anılan Başkanlık tarafından bu çerçevede hâlihazırda iddaa ve spor toto oyunları oynatılmakta olup, sözkonusu oyunlar, Başkanlığın sözleşme ile bayilik ruhsatı verdiği sabit bayiler, sanal ortam bayileri ve gezici bayi aracılığı ile oynatılmaktadır.   

Yukarıda yer verilen kanunlara istinaden çıkarılan Spor Müsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliğinin 25 inci maddesi uyarınca yapılan sözleşme ile gezici bayilik faaliyetini yürütme yetkisi özel hukuk tüzel kişisi olan bir Başbayiye verilmiş olup, Başbayi tarafından da gezici alt bayiler aracılığı ile sabit ihtimalli ve müşterek bahis oyunları oynatılmaktadır.

Spor Toto Teşkilat Başkanlığınca yukarıda sayılan bayiler aracılığıyla oynatılan oyunlara ilişkin bilgiler, 5738 sayılı Spor Müsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunlarının Özel Hukuk Tüzel Kişilerine Yaptırılması Hakkında Kanun hükümleri gereği tesis edilen Merkezî Bahis Sisteminde toplanmakta ve depolanmaktadır.  

Söz konusu oyunların, gerek Spor Toto Teşkilat Başkanlığının sabit ve sanal ortam bayileri, gerekse Başbayi tarafından tesis edilen gezici alt bayiler aracılığıyla oynatılması karşılığında bayiler, Spor Toto Teşkilat Başkanlığından veya Başbayiden bu aracılık hizmetleri için komisyon ve ödeme primleri almaktadırlar. Bayilerin, söz konusu komisyon ve ödeme primleri için Spor Toto Teşkilat Başkanlığına veya Başbayiye, Vergi Usul Kanunu hükümleri gereğince, fatura düzenlemeleri gerekmektedir.

Ancak, Vergi Usul Kanununun yukarıda yer verilen hükümlerinin Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye istinaden,

a) Spor Toto Teşkilat Başkanlığı tarafından, söz konusu Merkezî Bahis Sisteminden (taraflar arasındaki işlemlere ilişkin bilgilerin elektronik ortamda takibine imkân veren, dışarıdan hiç bir müdahale yapılması mümkün olmayan ve oluşan tüm bilgileri değiştirilemeyecek ve silinemeyecek şekilde muhafaza edebilecek nitelikleri haiz olması şartıyla) her bir bayi itibariyle hâsılat, komisyon ve ikramiye ödeme primi vb. bilgileri ihtiva eden Bayi Hâsılat Raporu alınması, Başkanlığın sabit bayilerince de bu rapora istinaden kendi terminalleri vasıtası ile Bakiye Raporunun düzenlenmesi kaydıyla, Başkanlığın Bayi Hâsılat Raporuna istinaden kayıtlarını yapması; bayilerin ise fatura düzenlemeksizin Bakiye Raporuna istinaden hâsılat kayıtlarını yapmaları,

b) Gezici Bayi vasfını haiz Başbayi tarafından söz konusu Merkezî Bahis Sisteminden (taraflar arasındaki işlemlere ilişkin bilgilerin elektronik ortamda takibine imkân veren, dışarıdan hiç bir müdahale yapılması mümkün olmayan ve oluşan tüm bilgileri değiştirilemeyecek ve silinemeyecek şekilde muhafaza edebilecek nitelikleri haiz olması şartıyla) her bir gezici alt bayi itibariyle hâsılat, komisyon ve ikramiye ödeme primi vb. bilgileri ihtiva eden Bayi Hâsılat Raporu alınması; gezici alt bayiler tarafından ise, bayilik komisyonu ve ikramiye ödeme primi açısından, Merkezi Bahis Sisteminden söz konusu Bayi Hâsılat Raporuna uygun olarak kendi terminalleri vasıtası ile Bakiye Raporu alınması kaydıyla, bayilerin hâsılat kayıtlarını fatura düzenlemeksizin Bakiye Raporuna istinaden yapması, Başbayinin de gider kayıtlarını Bayi Hâsılat Raporuna istinaden yapması,

uygun görülmüştür.

 Türkiye Jokey Kulübü Tarafından Oynatılan Müşterek Bahis Oyunları

6132 sayılı At Yarışları Hakkında Kanunun 1 inci maddesinde yer alan hükme göre, Türkiye sınırları içerisinde at yarışları düzenlemeye, yurt içinde ve yurt dışında düzenlenen yarışlar üzerine yurt içinden ve yurt dışından müşterek bahis kabul etmeye Tarım ve Köyişleri Bakanlığı yetkilidir. Mezkûr Bakanlık aynı Kanunun 5 inci maddesine istinaden bu yetkisini süre belirtmek suretiyle Türkiye Jokey Kulübüne devretmiştir. Söz konusu yetkinin süresi Bakanlar Kurulunun 28.01.2008 tarihli ve 2008/13260 sayılı kararı ile 22.11.2013 tarihine kadar uzatılmıştır. Türkiye Jokey Kulübü müşterek bahis faaliyetlerini sabit ve sanal bayileri aracılığıyla yürütmektedir.

Söz konusu oyunların Türkiye Jokey Kulübünün sabit ve sanal bayileri aracılığıyla bilet karşılığı oynatılması sonucunda bayilerin bu Kulüpten alacakları komisyon ve ödeme primleri için Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre, bayiler tarafından fatura düzenlenmesi gerekmektedir.

Ancak Vergi Usul Kanununun yukarıda yer verilen hükümlerinin Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye istinaden:

Türkiye Jokey Kulübü tarafından, Merkezî Bilgi İşlem Sisteminden (taraflar arasındaki işlemlere ilişkin bilgilerin elektronik ortamda takibine imkân veren, dışarıdan hiç bir müdahale yapılması mümkün olmayan ve oluşan tüm bilgileri değiştirilemeyecek ve silinemeyecek şekilde muhafaza edebilecek nitelikleri haiz olması şartıyla) her bir bayi itibariyle yapılan satış ve ödenen kazançlı bilet tutarları üzerinden alınan prim tutarları vb. bilgileri ihtiva eden Müşterek Bahis Oyun Raporu alınması; anılan Kulübün sabit bayileri tarafından ise söz konusu rapora uygun olarak münferit Bahis Oyun Raporu alınması kaydıyla, Kulübün kayıtlarını Müşterek Bahis Oyun Raporuna, bayilerin ise hâsılat kayıtlarını fatura düzenlemeksizin Bahis Oyun Raporuna istinaden yapmaları uygun görülmüştür.

Ortak Hükümler

Yukarıda sayılan raporların, faturada bulunması zorunlu asgari bilgileri taşıması ve azami yedi günlük süre içinde düzenlenmesi, ayrıca Vergi Usul Kanunu uyarınca muhafazası ve istenildiğinde ibraz edilmesi gerekmektedir. Diğer taraftan, bu belgelerin basımı için önceden izin alınması ve bunların anlaşmalı matbaalara bastırılması veya noterlere tasdik ettirilmesi zorunluluğu bulunmamaktadır. 

Ayrıca, Gelir İdaresi Başkanlığı duyuracağı esaslar dâhilinde, Spor Toto Teşkilat Başkanlığı ve Başbayii ile Türkiye Jokey Kulübünden, devamlı olarak bilgi verilmesini isteyebilir. 

Diğer taraftan, bu Tebliğ kapsamındaki Spor Toto Teşkilat Başkanlığı, Türkiye Jokey Kulübü, başbayi ve bayiler (gezici alt bayiler ve sanal bayiler dahil) tarafından oynatılan oyunlar karşılığında müşteriye Vergi Usul Kanunu uyarınca ayrıca bir belge düzenlenip verilmeyecektir.

Öte yandan, Spor Toto Teşkilat Başkanlığı ile Türkiye Jokey Kulübünün sanal bayileri bu tebliğde ihdas edilen belge düzenine tâbi olmayıp, oynattıkları oyunlar karşılığında elde ettikleri hâsılat, komisyon, ikramiye ödeme primleri vb. gelirleri için bahsedilen Başkanlık veya Kulübe Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre fatura düzenleyeceklerdir.

6111 sayılı torba Kanunda yapılan diğer vergi düzenlemeleri

Kamuoyu tarafından Vergi ve Sigorta Prim Affı Kanunu olarak bilinen "Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" 13 Şubat 2011 tarihinde TBMM'de kabul edilerek 6111 sayı ile yasalaşmıştır.

Kanun yürütme ve yürürlük maddeleriyle birlikte, 18'i geçici madde olmak üzere toplam 234 maddeden oluşmaktadır.

Kanun'da, kamu alacaklarının yeniden yapılandırılması ve vergi/prim affı ile ilgili düzenlemeler yanında, çok sayıda başka düzenlemeyle birlikte, çeşitli vergi kanununda değişiklik yapan madde bulunmaktadır.

Kanun'un kamu alacaklarının yeniden yapılandırılması maddeleri dışındaki vergi düzenlemeleri aşağıda özetlenmiştir.

1. Gelir Vergisi Kanunu'nda yapılan düzenlemeler

a) Jokey, jokey yamağı ve antrenör ücretlerinin vergilendirilmesi

Gelir Vergisi Kanunu'nun geçici 68'inci maddesinde yapılan değişiklikle, Türkiye Jokey Kulübü'nce organize edilen yarışmalara katılan atların jokeyleri, jokey yamakları ve antrenörlerine ücret olarak yapılan ödemeler üzerinden %20 oranında gelir vergisi stopajı yapılmasına ve bu gelirler için beyanname verilmemesine ilişkin düzenlemenin uygulama süresi 31.12.2015 tarihine kadar uzatılmıştır.

b) Varlık kiralama şirketleri tarafından ihraç edilen kira sertifikalarından sağlanan gelirler

Gelir Vergisi Kanunu'nun 75'inci maddesinin ikinci fıkrasının (5) numaralı bendinde yapılan değişiklikle, varlık kiralama şirketleri tarafından ihraç edilen kira sertifikalarından elde edilen gelirler menkul sermaye iradı olarak tanımlanmıştır.

c) Tam mükellef kurumlar tarafından yurt dışında ihraç edilen menkul kıymetlerden sağlanan kazançlar

Gelir Vergisi Kanunu'nun geçici 67'nci maddesinin (7) numaralı fıkrasında yapılan değişiklikle, tam mükellef kurumlar tarafından yurt dışında ihraç edilen menkul kıymetlerden sağlanan kazanç ve iratlar için münferit veya özel beyanname verilmemesi öngörülmüştür. Kazanç üzerinden bu madde kapsamında stopaj yapılıp yapılmamasının uygulamaya etkisi yoktur.

2. Kurumlar Vergisi Kanunu'nda yapılan düzenlemeler

a) Varlık kiralama şirketleri tarafından ihraç edilen kira sertifikalarından sağlanan gelirlerde stopaj

Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 15'inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yapılan değişiklikle, varlık kiralama şirketleri tarafından ihraç edilen kira sertifikalarından elde edilen gelirlerin, bu bentte yer alan tahvil faizleri gibi stopaja tabi tutulması öngörülmüştür.

b) Taşınmazların varlık kiralama şirketlerine veya varlık kiralama şirketlerince taşınmazın devralındığı kuruma satışında kurumlar vergisi istisnası

Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 5'inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde yapılan değişiklikle;

·         Taşınmazların kaynak kuruluşlarca kira sertifikası ihracı amacıyla varlık kiralama şirketlerine,

·         Söz konusu varlıkların, varlık kiralama şirketlerince taşınmazın devralındığı kuruma,
satışından doğan kazançların tamamının, elde tutma süresine bakılmaksızın kurumlar vergisinden istisna tutulması öngörülmüştür.

c) Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 32/A. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde yapılan değişiklikle, indirimli kurumlar vergisi teşvikinde Bakanlar Kurulunun yetkileri genişletilmiştir.

Yapılan değişiklikle, yatırıma katkı oranı ile ilgili yetki sınırı;

·          Bölgesel/Sektörel yatırımlarda %25'den %55'e

·          Büyük ölçekli yatırımlarda %45'den %65'e

çıkartılmıştır.

Bakanlar Kurulunun kısa zamanda yeni yetkiyi kullanacağı ve teşvik oranını (yatırıma katkı oranını) yeniden belirleyeceği beklenmektedir.

3. Katma Değer Vergisi Kanunu'nda yapılan düzenlemeler

Katma Değer Vergisi Kanunu'nun, 13 ve 17'nci maddelerinde yapılan değişikliklerle;

·          Faaliyetleri deniz taşıma araçları ile yüzer tesis ve araçların imal ve inşası olanlara bu araçların imal ve inşası ile ilgili olarak yapılan teslim ve hizmetler,

·          Menkul, gayrimenkul ve maddi olmayan varlıkların, varlık kiralama şirketlerine devri ile bu varlıkların varlık kiralama şirketlerince kiralanması ve devralınan kuruma devri,

katma değer vergisinden istisna edilmiş, geçici 17 ve geçici 23. maddelerde yapılan değişikliklerle de;

·         İhraç edilecek malların üretiminde kullanılacak girdilerin tecil-terkin uygulaması kapsamında yurt içinden temin edilebilmesine olanak veren düzenlemenin ve

·         Milli Eğitim Bakanlığına bilgisayar, donanımları ve yazılımlarının bağışı ile bağışı yapacak olanların bunları temininde katma değer vergisi istisnası uygulanmasına yönelik düzenlemenin,

yürürlük süresi, 31.12.2010 tarihinden geçerli olmak üzere, 31.12.2015 tarihine kadar uzatılmıştır.

4. Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nda yapılan düzenlemeler

Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nda yapılan değişikliklerle;

·         Kanun'a ekli listeler güncellenmiş, bazı vergi oran ve tutarları da değiştirilmiştir.

·         Sadece elektrik motorlu araçların diğer araçlardan farklı oranlarda vergilendirilebilmesine olanak sağlamak üzere, bu araçlar diğerlerinden ayrılmıştır.

Kanunla bazı oran ve tutarlar değişmekle birlikte, bu oranların fiilen uygulanmayacağı, uygulanacak oran ve tutarların, yasal değişiklikten sonra Bakanlar Kurulu tarafından belirleneceği beklenmektedir.

5. Damga Vergisi Kanunu'nda Yapılan Düzenlemeler

Damga Vergisi Kanunu'na ekli (2) sayılı tabloya eklenen iki ayrı fıkra hükmüyle;

·         Menkul, gayrimenkul ve maddi olmayan varlıkların, varlık kiralama şirketlerine devri, bunların varlık kiralama şirketlerince devralınan kuruma devri, bu devre bağlı olarak yapılan ipotek işlemleri ile bunların varlık kiralama şirketlerince kiralanması nedeniyle düzenlenen kağıtlar ve kira sertifikaları,

·         Kamu kurum ve kuruluşları için, sözleşmeli personel ile kurumları tarafından imzalanan hizmet sözleşmeleri,

damga vergisinden istisna tutulmuştur.

6. Harçlar Kanunu'nda yapılan düzenlemeler

Harçlar Kanunu'nun 123. maddesinde yapılan değişiklikle; menkul, gayrimenkul ve maddi olmayan varlıkların, varlık kiralama şirketlerine devri ile bunların varlık kiralama şirketlerince devralınan kuruma devri ve bu devirlere bağlı olarak yapılan ipotek işlemleri harçtan istisna tutulmuştur.

7. Vergi Usul Kanunu'nda yapılan düzenlemeler

Kanunun 85'inci maddesiyle Vergi Usul Kanunu'nun 5'inci maddesinin beşinci fıkrasında yapılan değişiklikle, vergi levhası asma zorunluluğu kaldırılmıştır.

Yapılan değişiklik sonrasında da daha önce olduğu gibi, her yıl Mayıs ayının son gününe kadar vergi levhası alınacak, ancak işyerlerine asılmayacaktır.

8. Gümrük Vergisinde uzlaşma düzenlemesi

Kanunun 141'inci maddesiyle Gümrük Kanunu'nun mülga 244'üncü maddesi yeniden düzenlenerek Vergi Usul Kanunu'nda yer alan uzlaşma müessesesinin benzeri düzenlemeye Gümrük Kanunu'nda da yer verilmiştir.

Uzlaşmanın kapsamına; gümrük vergisi ve cezaları girmektedir. Ancak 5607 Sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 3'üncü maddesinde sayılan kaçakçılık suçlarına ve kabahatlerine ilişkin vergi ve cezalar uzlaşma konusu olmamaktadır.

9. 6183 Sayılı Kanunu'nda yapılan düzenleme

Anayasanın değişmesiyle birlikte zımnen ilga olduğu kabul edilen 6183 Sayılı Kanun'un yurt dışı çıkış yasağına ilişkin 36/A maddesin yürürlükten kaldırılmıştır.

10. Diğer düzenlemeler

Kanunla vergi dışı birçok konuda da düzenleme yapılmış olup, aşağıda vergi benzeri bazı düzenlemelere yer verilmiştir.

a) Sigorta primi alt sınırı

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 82'nci maddesinde yapılan düzenlemeyle, 18 yaşından küçük sigortalılar için prime esas aylık kazanç alt sınırı değiştirilmiştir.

Yapılan düzenlemeyle, 18 yaşından küçük sigortalılar için sigorta primi alt sınırı, yaşlarına uygun asgari ücret tutarına çekilmektedir. Böylece bu sigortalılar yönünden, asgari ücret ile sigorta primine esas kazanç arasındaki farklılık ortadan kaldırılmakta ve dolayısıyla işverenler üzerindeki prim yükü az da olsa hafifletilmektedir.

Bugün itibariyle, 18 yaşından küçük sigortalılar için prime esas aylık kazanç alt sınırı 750.50 TL, bu tutara göre hesaplanan sigorta primi işveren katkısı ise 148.30 TL'dir. Kanunla yapılan düzenleme sonucunda; prime esas aylık kazanç alt sınırı 648.00 TL, hesaplanan sigorta primi işveren katkısı ise 126.36 TL olacaktır. Bu tutarlara göre yapılan değişikliğin işverene katkısı, istihdam edilen 18 yaşından küçük her bir çalışan için ayda 21.94 TL olmaktadır.

b) Ek istihdam desteği

İşsizlik Sigortası Kanunu'na eklenen geçici 10'uncu maddeyle, daha önce geçici 7 ve 9'uncu maddeler kapsamında uygulanan istihdam desteği benzeri bir destek düzenlemesi yapılmıştır.

Düzenlemeyle ayrıca; İşsizlik Sigortası Kanunu'nun geçici 7. ve 9'uncu maddelerinde yer alan, kadınlar ile 18-29 yaş arası genç erkeklere yönelik uygulanan sigorta prim teşviklerinin, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 81'inci maddesinde yer alan 5 puanlık indirim ile birlikte uygulanabilmesi sağlanmaktadır.

Kaynak Recep BIYIK Muhasebe net